हज़ल

॥ श्री स्वामी समर्थ॥

लोकहो,

कालच्या गंभीर गझलेनंतर विरंगुळा म्हणून ही एक हज़ल. 

हजल शब्दाचा अर्थ गझलेच्या फॉर्ममधली हास्य-व्यंग शायरी. 

हल्लीच्या काळात अनेक मुलांना येणारा हा एक अनुभव..... जरा मजेशीर मांडणीमध्ये.

--------------------------------------------------

तिच्या हातच्या पत्राची मी वाट पाहतो आहे
मेसेंजर अन्‌ मेलबॉक्सवर गस्त घालतो आहे


"मला तिचा होकार मिळू दे.... बाबा... बापू... माता"
प्रत्येकाला स्मरुनी त्यांना, नवस बोलतो आहे


हजारदा ही नेट जातसे तगमग होते माझी
अंबान्याच्या नावाने मी शिव्या घालतो आहे


सकाळपासुन खुर्चीमधुनी उठलेलो ही नाही
चहा, लंच, सिगरेट सुद्धा मी आज टाळतो आहे


मित्रांची कुजबूज चालली पाहुन माझी दैना
"वेड लागल्यापरी कसा हा आज वागतो आहे?"


’पिंग’ दुपारी, करुन म्हणाली, "बाय ’अगस्ती’, टाटा"
"निघते लवकर, खाली प्रियकर, वाट पाहतो आहे"


------  धोंडोपंत

" हे कसले स्वातंत्र्य अगस्ती?"

॥ श्री स्वामी समर्थ॥

लोकहो,

या देशात भ्रष्टाचाराने एवढी वाईट पातळी गाठलेली आहे की सामान्य माणसाने इथे कसे जगावे हा प्रश्न आहे. गेल्या काही महिन्यात वृत्तपत्रात जे काही छापून येताय ते पाहिले की, कुठल्याही व्यक्तिचे मन विषण्ण होईल. 

देशात भ्रष्टाचार इतका वाढला आहे की, आता देश रसातळाला जाणे अजून काय शिल्लक आहे? असे वाटते. कॉमनवेल्थ असो, स्पेक्ट्रम असो, आदर्श असो.......  पाच उंगली घी में, सर कडाई में.... असे चाललेले आहे.

परवा श्री. रतन टाटा यांनी त्यांच्या मुलाखतीत हाच मुद्दा मांडला आहे. " हे असेच चालू राहिले तर जगात भारताची किंमत शून्य होईल" हे श्री. टाटा म्हणाले.

प्रत्येक पक्षाचे नेते बरबटलेले आहेत. जिथे जाऊ तिथे खाऊ.... या प्रवृत्तीचेच लोक राजकारणात येत आहेत. काही मोजके अपवाद वगळता, गेंड्याच्या कातडीचे राजकारणी, हे या देशाचे वैशिष्ट्य आहे. समाजाची, देशाची सेवा वगैरे भानगडी आता काही नाहीत. आपला गल्ला भरायचा. बसं.

महाराष्ट्रात तर बघायलाच नको. 

" मंगल देशा, पवित्र देशा, महाराष्ट्र देशा" 

या ओळी म्हणतांना, यापुढे शंभर वेळा विचार करायला लागेल, असे उपद्व्याप येथील राजकारणी आणि नोकरशहांनी केलेले आहेत. 

त्यावर हे काव्यात्मक भाष्य:-

लाजिरवाणे वळण मिळाले
या देशाला ग्रहण मिळाले

कसे त्यास ’आदर्श’ म्हणावे?
जिथे गुरांना कुरण मिळाले

आधी होता तहानलेला
मंत्री झाला.. धरण मिळाले

नेत्यांची कोठारे भरली
सामान्यांना सरण मिळाले

स्वत:च नेते बरबटलेले
चेल्यांना मग स्फुरण मिळाले

"हे कसले स्वातंत्र्य ’अगस्ती’?"

"जगतांनाही मरण मिळाले"

आपला,
(व्यथीत) धोंडोपंत

मराठी व्याकरणशास्त्रातील जाणकारांसाठी प्रश्न....

॥ श्री स्वामी समर्थ॥

नमस्कार,
ब्लॉगाच्या मुख्यपृष्ठावर आम्ही विशेषण लिहितांना, ’अनुगृहीत’ असे लिहिले आहे. हा शब्द सर्रासपणे असाच वापरला जातो. 

अगदी सरमोकादमांच्या शब्दकोशातही हा अशाच पद्धतीने लिहिला गेला आहे. तसेच, आमचे श्रद्धास्थान, शब्दरत्नाकरकर्ते, कै. श्री. वा. गो. आपटे, यांनीही ’शब्दरत्नाकरात’ हा शब्द असाच दिला आहे. 


त्याच पद्धतीने श्री. वि. शं. ठकार यांनी त्यांच्या पर्यायशब्दकोशात दिलेला आहे. तसेच डॉ. प्रल्हाद नरहर जोशी यांनीदेखील अनुगृहीत असाच शब्द दिलेला आहे.

आमच्या मते हा शब्द चुकिचा आहे. अनुग्रह ज्याला झाला आहे असा जो, तो म्हणजे ’अनुग्रहित’ असा शब्द पाहिजे, असे आमचे मत आहे. (ग्र आणि र्‍हस्व हि)

आमची अशी विनंती आहे की, कृपया विद्वानांनी यावर भाष्य करावे.

या शब्दावर विचार करून डोक्याच्या ठिकर्‍या व्हायची वेळ आली, म्हणून हा प्रश्न तुमच्यासमोर मांडला आहे.

धन्यवाद आणि शुभेच्छा,

आपला,

(प्रश्नजर्जर) धोंडोपंत
-------------------------------------------------------------------------
लोकहो,


आमच्या वरील प्रश्नावर आमचे विद्वान, व्यासंगी स्नेही श्री. चिन्मय धारूरकर यांनी केलेले भाष्य. धारूरकर स्वत: भाषातज्ज्ञ आहेत. त्यामुळे त्यांचे मत ग्राह्य मानण्यात काहीही हरकत नाही. 


हा अभिप्राय दिल्याबद्दल श्री. चिन्मयरावांना मनापासून धन्यवाद आणि शुभेच्छा.

from Chinmay धारूरकर<> to dhondopant@gmail.com date 29 November 2010 13:49 subject अनुगृहीत mailed-by gmail.com Signed by gmail.com

hide details 13:49 (3 minutes ago)

१. अनुगृहीत हे प्रमाण रूप :

अनुगृहीत हे रूप Passive Past Participle आहे, अर्थात कर्मणि भूतकालवाचक धातुसाधित विशेषण
(इथून पुढे कभूधावि) किंवा पाणिनीय संज्ञेनुसार क्त-रूप आहे. अनु हा उपसर्ग आहे आणि ग्रह्‌ असा नवम गणाचा  (पाणिनीय परंपरेनुसार) क्र्यादिगणाचा धातू आहे. 

ग्रह्‌ असा जरू मूळ धातू असला तरी त्यांचे अंग (चालतानाचे रूप)  गृह असे होते. त्यामुळे गृह्णामि गृह्णीवः गृह्णीमः इ. त्याची रूपे होतात. त्याचप्रमाणे कभूधावि गृहीत असे होते.

मराठीत गृहीत धरणे, गृहीतकृत्ये असे शब्द आहेतच. यातला ही दीर्घच आहे. त्यामुळे ग्रह्‌ असा जरी मूळ धातू असला तरी गृहीत हेच रूप होते. त्यामुळे अनुगृहीत हे काही अप्रमाण रूप नाही. प्रमाणरूपच आहे.

२. भाषावैज्ञानिक दृष्टिकोन :

आता पंतांना जे वाटले आहे की अनुग्रहित हे रूप योग्य आहे ते साहजिकच आहे. मराठी पदिमव्यवस्थेनुसार (Morphological Structure नुसार) पदांची निर्मिती ज्या तर्काने होते त्यात पंतांचे रूप बसणारे आहे. 

तसेच जर पाणिनीचे नामधातूंचे नियम इथे लावले तर अनुग्रह या नामापासून पंत म्हणत आहेत तसे अनुग्रहित हे रूपही पाणिनीय-प्रमाण-संस्कृत-व्यवस्थेनुसार सिद्ध होऊच शकते. 

अनुगृहीत हे रूप संस्कृतात सर्रासपणे सापडते. अगदी भासाच्या (इ.पू दुसरे शतक) नाटकांपासून हे कालिदास आणि पुढील सर्वांच्या नाटकात हे खूपच मोठ्याप्रमाणात आढळते
त्यामुळे इथे नेमका संदर्भ देत बसत नाही. फक्त अनुग्रहित हे रूप काही वापरात नाही. 

व्याकरणाने सिद्ध होऊ शकते, परंतु तर भाषावैज्ञानिकदृष्टीने बघता मराठीच्या पदिमव्यवस्थेनुसार अनुग्रहित हे जर भाषकांना साध्य वाटत असेल तर ते नाकरता येत नाही. 

उलट आपण संस्कृताचे जे अनुगृहीत हे रूप आचरतो ते संस्कृताची सत्ता स्वीकारतो म्हणूनच.

आता सत्ता स्वीकारायची की नाकारायची हा ज्याचा त्याचा विवेक! भाषाविज्ञानाच्या आणि मराठीच्या पदनिर्मितीनुसार अनुग्रहितला ना-हरकत आहेच!

--
आपला,
(अनुगृहीत!)
चिन्मय.

Reply

Forward

Reply by chat to चिन्मय

मंगळ, विषकन्या योग वगैरेंचा बाऊ नको.......

|| श्री स्वामी समर्थ||

लोकहो,

गेल्या काही दिवसात ज्या प्रेमविवाह करू इच्छिणार्‍या मुलामुलींच्या पत्रिका पाहिल्या त्यात त्यांचा प्रमुख प्रश्न हा होता की, विवाह करायचा आहे पण  दोघांपैकी एकाला मंगळ आहे आणि दुसर्‍याला नाही. तर विवाह करावा का? केल्यास ज्याला मंगळ नाही त्याच्या घरातली कोणी व्यक्ती मरेल का? वगैरे.

आम्ही यापूर्वीही अनेकदा लिहिले आहे की, या मंगळाचा उगीच नको तेवढा बाऊ केला गेला आहे. काही संकल्पना या समाजावर इतक्या घट्ट बसल्या आहेत की, पूर्वजांनी जे सांगितलाय त्याकडे डोळसपणे पहायची वृत्तीच लोक हरवून बसले आहेत.

मंगळ, कालसर्पयोग, विषकन्या/ विषपुत्र असल्या भाकड गोष्टींवर आधारून पत्रिका जमविण्याचे उपद्व्याप बरेच होतात. त्यासाठी नको त्या शांती करायला सांगितले जाते. हजारो रुपयांची रत्ने विकली जातात. लोक बिचारे निमूटपणे ज्योतिषी जे सांगेल ते करतात.

एक गोष्ट आम्ही खात्रीपूर्वक सांगतो की, कुणाच्याही पत्रिकेत असलेल्या मंगळामुळे जगात कुणीही आजवर मेलेला नाही आणि यापुढे मरणार नाही. त्यामुळे मंगळी मुलीशी लग्न केले तर आपल्या घरातील व्यक्तीचा मृत्यू होईल ही खुळचट संकल्पना डोक्यातून काढून टाकावी.

प्रत्येक जण जन्माला येतांना त्याचा आयुष्ययोग घेऊन जन्माला आलेला असतो. जेव्हा त्याचा आयुष्ययोग संपतो तेव्हा चालू असलेल्या मारक/ बाधक स्थानांच्या संयुक्त दशेत त्याचा मृत्यू होतो. त्याच्या मृत्यूचा, त्याच्या जोडीदाराच्या पत्रिकेतील मंगळाशी, काहीही संबंध नाही.

एखाद्याच्या कुंडलीतील अमुक ग्रहामुळे तमुक व्यक्तीचा मृत्यू होत असेल, हे भाकड लॉजिक जर उलटे लावले तर असे म्हणावे लागेल की, दुसर्‍या  एखाद्या व्यक्तीच्या कुंडलीतील अमुक ग्रहामुळे तमुक व्यक्तीचे आयुष्य वाढलेही पाहिजे. किती मूर्खपणाचा हा विचार आहे?

मंगळाचा विचार करतांना तो कुठल्या राशीचा आहे हे पाहिले पाहिजे. कन्या, मिथुन, कर्क अशा राशीतला मंगळ असेल तर तो निर्बली असतो. त्याचा कुजदोष म्हणून विचार करायची गरज नाही. मेषेचा, वृश्चिकेचा, मकरेचा मंगळ असेल तर त्याचा विचार जरुर व्हावा. तसेच सप्तमातला व अष्टमातला मंगळ असेल तर तो अधिक सखोलपणे अभ्यासला पाहिजे.

पण नुसता १/४/७/८/१२ मध्ये मंगळ असेल तर ती मंगळी कुंडली म्हणून त्याज्य समजू नये.

  

जी गोष्ट मंगळाची तीच गोष्ट विषकन्या/ विषपुत्र योगाची. अनेक लोक आपल्या मुलामुलींचे विवाह जुळवितांना कृत्तिका, आश्लेषा, विशाखा, ज्येष्ठा, मूळ, शततारका या नक्षत्रावर जन्मलेल्या स्थळांच्या पत्रिकाही हातात धरत नाहीत. कारण या नक्षत्रावर जन्मणारे म्हणे विषकन्या आणि विषपुत्र असतात.

जगात अनेक महान माणसे या नक्षत्रावर जन्मलेली आहेत हे वास्तव आहे. असे असतांना त्या लोकांना विषकन्या/ विषपुत्र संबोधणे चुकीचे आहे. ही मानसिकता बदलायला हवी. पण पंचांगेसुद्धा अशी चविष्ट माहिती दरवर्षी छापत असतात.

आश्लेषा नक्षत्राच्या शेवटच्या तीन चरणांवर, विशेषतः चतुर्थ चरणावर जन्मणारी मुलगी आणि मुलगा हे त्यांच्या सासूला मारक असतात असे सर्रासपणे पंचांगात दिलेले असते. आश्लेषा नक्षत्रावर जन्मणार्‍या मुलींना तर मंगळी मुलींपेक्षा वाईट समजले जाते. हा मूर्खपणा आहे.

आम्ही विवाहेच्छुक मुलांना सांगू इच्छितो की, स्थळे पाहतांना एखादी मुलगी केवळ आश्लेषा नक्षत्रावर जन्मलेय म्हणून ते स्थळ नाकारू नका. सखोल पत्रिकामेलन योग्य व्यक्तिकडून करून घ्या. जर बाकी सर्व गोष्टी चांगल्या असतील आणि केवळ आश्लेषा नक्षत्र म्हणून तुम्ही एखादीला नाकारलेत तर फार चांगली, कलात्मकतेची आवड असणारी, साहित्य, काव्य, संगीत, नृत्य यात प्राविण्य असणारी,  संसाराचा गाडा व्यवस्थित आणि समर्थपणे सांभाळणारी, पतीच्या अडीअडचणीला त्याला योग्य सल्लामसलत देऊन ठामपणे त्याच्यासोबत राहणारी बायको तुम्ही गमावून बसाल. 

तसेच तिचे अवयव जरी ओबडधोबड व जरा बेडौल असले तरी पतीला संभोगात पराकोटीचे सुख देणारी बायको तुम्ही गमावून बसाल. नागीण जशी  नागाला संभोगात खेळवते तशी ही आश्लेषाची पत्नी पतीला बिछान्यात खेळवते. पण ती तृप्त होईपर्यंत तिला भोगण्याची ताकद तिच्या पतीमध्ये पाहिजे. नाहीतर तो दहा मिनिटात आडवा आणि ती गातेय


तरूण आहे रात्र अजुनी, राजसा निजलास का रे....
एवढ्यातच त्या कुशीवर, तू असा वळलास का रे...


शारीरिक सुख हा वैवाहिक जीवनाचा अत्यंत महत्वाचा भाग आहे. त्यामुळे पत्रिका जुळवितांना त्या दोन व्यक्तींनी विवाह केल्यामुळे कोण मरेल वगैरे विचार करण्यापेक्षा दोघांच्या संभोगक्षमतेचा विचार करणे फार आवश्यक आहे. या एका गोष्टीमुळे संपूर्ण जीवन आनंददायी किंवा दु:खमय होऊ शकतं. त्यामुळे पत्रिकामेलन करतांना इतर गोष्टींबरोबरच, वधुवरांच्या संभोगक्षमतेचाही विचार करण्याची प्रगल्भ मानसिकता ज्योतिर्विदांकडे असायला हवी.

 

त्यामुळे मुलांनी आश्लेषा नक्षत्रावर जन्मलेली मुलगी विषकन्या असते वगैरे विचार मनातून काढून टाकावा. तसेच मुलींनीही "आश्लेषाचा नवरा नको गं बाई, त्याच्याशी लग्न केलं तर माझ्या आईचं काय होईल?" हा विचार करू नये. या जगात कोणीही कुणामुळे मरत नाही हे वर लिहिले आहेच. त्यामुळे या भाकड गोष्टी सोडून द्या.

बाय द वे, आमचा स्वतःचा जन्म आश्लेषा नक्षत्राच्या चतुर्थ चरणावर झालेला आहे आणि विवाहाला अठरा वर्षे होऊन गेली, अजून सासूबाई ठणठणीत आहेत.

  

आपला,
(आश्लेषी) धोंडोपंत 

जातकांचे प्रतिसाद - आरोग्य चाचण्या

॥ श्री स्वामी समर्थ॥

लोकहो,
  
आमच्या सल्ल्याचा फायदा झालेले असेही लोक असतात की, काम झाल्यावर ते कळवित नाहीत. पुन्हा जेव्हा नवीन समस्या येते तेव्हा उगवतात. " आपलं काम झालं ना? बसं. आता भोसड्यात गेले धोंडोपंत," ..... अशी काही लोकांची प्रवृत्ती असते. पण नवीन समस्या आली की अगदी हक्काने कधीही, वेळी-अवेळी संपर्क साधतात.

दुसरे असे काही लोक असतात, ते कन्सल्टेशन झालं की मानधन द्यायला लटकवतातं. मग ते चेक जमा करायला विसरतात, कुणाचा अकाऊंट ऍक्टिव्हेट नसतो, कुणी "जरा" बाहेरगावी गेलेला असतो जिथे नेट उपलब्ध नसते, कुणाचं चेकबुक संपलेलं असतं, कुणाच्या घरी पाहुणे आलेले असतात, म्हणून मानधन द्यायचं राहून जातं. 
 म्हणजे यांची कामं करायची आणि नंतर आपल्याच पैशासाठी भीक मागायची पाळी. पण भीक मागणं हा आमचा स्वभाव नाही. 


काही हरामखोर तर अपॉईंटमेंट बुक करून आयत्या वेळेस येतच नाहीत. ओळखीचे असल्यामुळे आधी मानधन घेतलेलं नसतं, मग वेळही फुकट आणि कामाचे बारा. बरं, समजा आयत्यावेळेस एखादी समस्या आली तर, आमच्याशी साधून तसे कळवावे म्हणजे आम्हाला त्यावेळात दुसरे काम करता येईल, एवढेही सौजन्यही या लोकांकडे नसतं. दुसर्‍याचा वेळेची किंमत शिकलेल्या लोकांनाही कळत नाही हे या देशाचे दुर्दैव म्हटले पाहिजे.


या असल्या लोकांना ते टिव्ही वरचे "पंडितजी"च मिळाले पाहिजेत. काहीतरी सांगून हजारो रुपयांची रत्ने विकत घ्यायला लावणारे आणि नको त्या शांती करायला लावून लाखो रुपयांचा चुना लावणारे. आमच्यासारख्या शास्त्राच्या अभ्यासकाकडे येण्याची या लोकांची लायकी नाही.


कै. श्री.सुरेश शहासने आम्हांला एकदा म्हणाले होते, " आपटे, ज्यांना शास्त्राबद्दल आणि ज्योतिषाबद्दल किंमत नाही, असल्या लोकांच्या पत्रिका पहात जाऊ नका. या लोकांना आपला वेळ देणं म्हणजे तो फुकट घालवणं आहे."  शहासने यांनी आजपर्यंत आम्हांला जे जे काही सांगितले त्याचा प्रत्यय आम्हांला आयुष्यात पदोपदी आलेला आहे. आज शहासने असते तर आत्ता त्यांना फोन करून हे जे काही लिहिलाय ते वाचून दाखवलं असतं.
 
आमच्या वेळेवर अतिक्रमण करण्याचा अधिकार आम्ही कुणालाही दिलेला नाही. त्यामुळे या वेळबुडव्यांना हेच सांगणे की, जर नाही आलात आमच्याकडे तर फारचं चांगलं. त्यासारखं भाग्य नाही.

कारण आमचं कुणावाचून काही अडलाय अशी परिस्थिती आजपर्यंत आलेली नाही आणि आयुष्यात येणार नाही. २४ तास पत्रिका पाहिल्या तरी काम संपायचं नाही एवढं काम आमच्याकडे वर्षभर असतं. म्हातारा रोज खोर्‍याने लोकांना आमच्याकडे पाठवत असतो. असो.


या लेखाचा विषय वेगळा आहे. पण काहींना समज देणे आवश्यक आहे म्हणून लिहिले. तर सांगायची गोष्ट ही की,

या मुलीची कुंडली आम्ही गेल्या वर्षी पाहून तिच्या विवाहयोगाबद्दल सांगितले होते. त्यानुसार तिचा विवाह ठरून या मे महिन्यात झाला. पण एका ओळीने  आम्हांला तिने कळवलेही नाही. 


तिने पत्रिकामेलन करायला आम्हांला सांगितले नाही याचे आम्हाला काहीही वाटत नाही. कारण जेवढं काम कमी होईल तेवढे बरेच आहे. किंवा तिने लग्नात जेवायला बोलावावे अशी अपेक्षाही नव्हती. आम्ही परान्न घेत नाही. त्यामुळे कुणाकडेही जेवायला जात नाही.  पण किमान तुम्ही सांगितल्यानुसार झाले, हे तरी कळवावे. तर ते ही नाही.



गेल्या आठवड्यात अचानक तिच्या यजमानांच्या छातीत दुखायला लागले. डॉक्टरांनी कार्डिऍक प्रॉब्लेम असण्याची शक्यता सांगितली. मग लगेच धोंडोपंत आठवले.
 
"जगाच्या कल्याणा, संतांच्या विभूती" या उक्तिला अनुसरून धोंडोपंत इथे भांडी घासत बसलेलेच आहेत.तिने पुन्हा संपर्क साधला. आम्ही पत्रिका पाहून मार्गदर्शन केले. काही उपाय सांगितले. ते करून पुढील चाचण्या करून घ्या असे सुचविले. तिचे हे पत्र. नशिब हे तरी पत्र पाठवले. तिचे सासरचे आणि माहेरचे पत्रातले आडनाव गाळले आहे.

from Varsha  to dhondopant@gmail.com date 22 November 2010 18:14 subject RE: Cheque mailed-by

hide details 18:14 (58 minutes ago)

Namaskar Sir,

I spoke to  you on 11th Nov. 2010 regarding my husband's health. He had done the ECG test on 9th and the doctor tols us that he may have cardiac problem.

He did the UPAY as told by you and then went for all other test (echo, stress test). All his reports came very normal. Nothing to worry about it. Whatever abnormality he was feeling it was due to excess of acidity.

I do not have words how to say thanks to you. It was only due to UPAY told by you and blessings of Swamiji.

After consultation from you in Aug. 2009 I got married with Adv. Vijay  on 25th May 2010. I am really very very sorry that I have not informed you about it and also not approached you for Gunmelan.

Thanks a lot again.

Warm regards

Varsha 

अंगाऽऽई, गाऊ किती तुज बाई... निज ना लडिवाळे

॥ श्री स्वामी समर्थ॥

लोकहो, 

आम्ही भविष्यकथनाचे जे  कार्य करतो त्यात अडलेल्यांची कामे व्हावीत, लोकांची स्वप्ने साकारली जावीत, त्यांची इच्छापूर्ती व्हावी, हाच मुख्य उद्देश असतो. या कार्याला स्वामींचे आशीर्वाद असल्यामुळे आणि त्यांच्याच कृपेने हा "खेळ मांडियेला" असल्यामुळे जे बोलतो तसं होतं.

त्यामुळे लोकांना आमच्या भविष्यकथनाचे जे अनुभव येतात त्यात "आम्ही कुणी मोठे आहोत" असे आम्हांला समजण्याचे काही कारण नाही आणि आम्ही तसे समजतही नाही.
 
जेव्हा केलेल्या भविष्यकथनाची प्रचिती लोकांना येते, तो क्षण मात्र अत्यंत आनंददायी असतो. तो आनंद आम्ही पैशात मोजू शकत नाही. कारण पैशात गोष्टी मोजण्याची सवय आम्हांला नाही. जेव्हा शास्त्राच्या प्रचितीची बातमी कळते तेव्हा आनंदाने स्वामींपुढे नतमस्तक होणे, एवढेच आम्ही करतो.
 
गेल्यावर्षी याच सुमारास म्हणजे ३० नोव्हेंबर २००९ रोजी  डॉक्टर किरण धांडे यांनी आमच्याशी संततीच्या प्रश्नासाठी संपर्क साधला होता. आम्ही त्या दोघांच्या पत्रिका पाहून त्यांना तोडगा आणि मंत्र सांगितला होता. तसेच पुढे मार्च महिन्यात वहिनींना सुरू होणारी  दशा पाहून संततीयोग वर्तवला होता.

त्यासाठी IUI  ५ मार्च पासून पुढे वहिनींच्या पिरियड नुसार करून घ्या असे सांगितले होते. त्याआधी दिवस जाण्याची शक्यता नसतांना कशाला पैसे फुकट घालवायचे? त्यामुळे ५ मार्च पासून पुढे करून घ्या असे सांगितले. त्यानुसार ५ मार्चला त्यांनी IUI केले आणि वहिनींना दिवस गेल्याचे समजले.  डॉक्टरांनी त्या वेळेस पाठवलेले पत्र  "जातकांचा प्रतिसाद - IUI ची तारीख या शीर्षकाखाली तेव्हा प्रसिद्ध केलेले आहे. त्याचा दुवा खाली देत आहोत. 

http://dhondopant.blogspot.com/2010/04/iui.html

दिनांक १६ नोव्हेंबर रोजी डॉक्टरांनी सिझेरियनच्या मुहूर्तासंबंधी विचारणा केली. फार दिवस हातात नव्हते. आम्ही रेवती या अत्यंत शुभ नक्षत्रावरचा १८ तारखेचा मुहूर्त काढून दिला.
  
त्यानुसार वहिनींचे सिझेरियन होऊन डॉक्टर धांडे दांपत्याला कन्यारत्नाचा लाभ झाला. बाळ-बाळंतिणीस आमच्या हार्दिक शुभेच्छा. स्वामीचरणी विनम्र दंडवत.
 
आपला,
(सर्वांचे सर्वकाळ भले चिंतणार) धोंडोपंत
 
ता. क. - वर रेवती नक्षत्राचा उल्लेख केला आहे. त्यामुळे त्याबद्दल लिहिणे गरजेचे आहे. रेवती हे बुधाचे देवगणी शुभ नक्षत्र आहे. 

बुध कुठल्याही घटनेची पुनरावृत्ती करतो म्हणून, प्रेयसीला भेटायचे असेल तर या नक्षत्रावर भेटावे. कुठलेही शुभ आणि फायद्याचे काम या नक्षत्रावर करावे.


पण......
 
विवाहाला हे नक्षत्र घेऊ नये. तसेच परीक्षेचा फॉर्म या नक्षत्रावर भरू नये. नाहीतर पुन्हा विवाह करायला लागतो आणि परीक्षेला पुन्हा बसावं लागतं. 

डॉक्टरांना एवढेच सांगणे की, आता वहिनींच्या जवळ जातांना जरा जपून जा. नाहीतर वर्षभरात पुन्हा पाळणा. :) 

आपला,
(आचरट) धोंडोपंत 

from Kiran Dhande to धोंडोपंत date 21 November 2010 20:41 mailed-by gmail.com Signed by gmail.com

hide details 20:41 (29 minutes ago)

                                      II स्वामी समर्थ ll

नमस्कार पंत ,

कळविण्यास अत्यंत आनंद होत आहे की,  दिनांक १८ रोजी आम्हांला मुलगी झाली.

आपण दिलेल्या सल्ल्यामुळे आम्ही १८ तारखेला मुहूर्ताप्रमाणे सीझर केले आणि

आता बाळ व बाळाची आई दोघेही सुखरूप आहेत.

तसेच तुम्ही आम्हाला ९ महिने जे मार्गदर्शन केले, त्याबद्दल आपले शतशः धन्यवाद. 

स्वामींचा आशीर्वाद आणि आपले मार्गदर्शन आमच्यापाठी असेच राहो हीच स्वामी चरणी प्रार्थना.
धन्यवाद. 

आपलाआभारी,


 डॉ किरण धांडे .

Reply

Forward

किरण is not available to chat

जातकांचा प्रतिसाद - जमिनीसंबंधी अडलेली कामे

॥ श्री स्वामी समर्थ॥

from Niranjan  to धोंडोपंत date 20 November 2010 13:01 subject 7/12 la naav lawun milala.....!!!!! mailed-by gmail.com Signed by gmail.com

hide details 13:01 (21 hours ago)

Pant,

Tumhi sangitalyaa pramane kele, aani 7/12 la naav lawun milala.

he kaam barech mahine rengaalat rahile hote....

tumhi sangitalya pramane kelyaavar, sarva zatakyaat zaala...

tasech tya nantar lagechach , property card war hee naav laawun milala..

Dhanyawaad !!!!
--
Niranjan

Reply

Forward

निरंजन is not available to chat

ज्याला लिहिता आली मोडी... त्याला कळली लेखनातली गोडी

|| श्री स्वामी समर्थ||

लोकहो,

या ब्लॉगावर मोडी लिपीत आम्ही लिहिलेला काही मजकूर प्रकाशित केला आणि चोखंदळ वाचकांनी मोडीबद्दल लिहा अशा सूचना केल्या. मोडी लिपीबद्दल आदर असलेला सुसंस्कृत आणि चोखंदळ वाचकवर्ग या ब्लॉगला लाभला, याचा आम्हांला फार आनंद आहे. 

"मोडीबद्दल लिहा" हे आम्हांला सांगणे, म्हणजे "तुमच्या प्रेयसीबद्दल लिहा" हे सांगण्यासारखे आहे. कारण मोडी लिपीवर आम्ही प्रेयसीवर करावे तसे प्रेम करतो. त्यामुळे त्यांच्या या आग्रही मागणीची पूर्तता करण्यासाठी मोडी लिपीबद्दल हा लेख.

सर्वप्रथम एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की, मोडी ही कुठलीही स्वतंत्र लिपी नाही. ही देवनागरीची उप-लिपी आहे. मोडी लिपीची जननी ही देवनागरीच आहे. जरी मोडीने गुजराती, कन्नड व बंगाली लिपीतील काही वर्ण घेतले असले तरी तिचा पाया हा देवनागरीचा आहे.

देवनागरी असतांना मोडी लिपी अस्तित्वात का आली? 

याचे कारण असे की, देवनागरीत लिहितांना वेळ बराच वाया जातो. ही बाब पटो किंवा न पटो, पण हे वास्तव आहे. कारण प्रत्येक अक्षर सुटे लिहायचे, प्रत्येक शब्दावर शिरोरेघ मारायची, विरामचिन्हांचा वापर करायचा यामुळे लेखनाचा वेग मंदावतो.

मोडी लिपीचे जनक श्री. हेमाडपंत आहेत. त्यांचे नाव पंत हेमाद्री असे होते. हे अत्यंत विद्वान आणि प्रगल्भ बुद्धिमत्तेचे होते. ज्यावेळेस यादवांचे साम्राज्य होते त्याकाळी राजा रामदेवराव यादवांच्या दरबारात ते 

"करणाधिप" या हुद्यावर होते. राज्याच्या सर्व वसुलीचे कामकाज करणे, राजकारणाबद्दल राजाला योग्य ती सल्लामसलत देणे, दरबाराचा सर्व पत्रव्यवहार पाहणे  हे त्यांचे काम होते. आजच्या युगात "चीफ सेक्रेटरी" ज्याला म्हणतात तसा त्यांचा हुद्दा होता.

सहाजिकच त्यांना प्रचंड मोठ्या प्रमाणावर पत्रव्यवहार पहावा लागे. अशा वेळेस अशा एखाद्या लिपीची आवश्यकता त्यांना भासू लागली की ज्यात अत्यंत शीघ्रतेने कमीत कमी वेळात प्रचंड मजकूर लिहिता येईल. त्या गरजेपोटी त्यांनी मोडी लिपीची निर्मिती केली.

मोडी ही शीघ्रलिपी आहे. ज्याला इंग्रजीत रनिंग हॅण्ड म्हणतात तशी देवनागरीची रनिंग हॅण्ड म्हणजे मोडी.

अत्यंत शीघ्र गतीने लेखन हे जसे मोडीचे वैशिष्ट्य आहे तसेच अत्यंत सुंदर वळण हे ही तिचे वैशिष्ट्य आहे. मोडी लिपी दिसायला अतिशय सुंदर दिसते. तिचा स्वतःचा रूबाब आहे, तिच्यात नज़ाकत आहे.

आपल्या सर्वांचे पूर्वज मोडी लिपीतच लिहायचे. याचे कारण तेराव्या शतकापासून महाराष्ट्रात मोडी लिपी रुजलेली आहे. यादवकाळापासून ते शिवशाही, पेशवाई, परकीय राजवट, स्वातंत्र्यसंग्राम असे अनेक टप्पे या मोडी लिपीने पाहिलेले आहेत. छत्रपतींचा सर्व पत्रव्यवहार याच लिपीतून होत असे. सातशे वर्षांचा महाराष्ट्राचा इतिहास या लिपीमध्ये नोंदला गेलेला आहे.

सन १९५२ पर्यंत मोडी लिपी शालेय शिक्षणक्रमात होती. त्यानंतर त्यावेळच्या मूर्ख राजकारण्यांनी शिक्षणातून मोडी लिपी काढून टाकली. काही लोकांना असे वाटते की, ब्रिटीशांनी मोडी लिपी हद्दपार केली. पण तसे नाही. ब्रिटिश असतांनाही मोडी लिपी पूर्ण जोमात होती. अगदी ईस्ट इंडिया कंपनीचे पत्रव्यवहारही मोडी लिपीत होत असतं. १९४७ ला जेव्हा ब्रिटीश देश सोडून गेले त्यानंतर आलेल्या भारतीय राजकारण्यांचे हे १९५२ सालचे उपद्व्याप आहेत. 

हिंदी ही राष्ट्रभाषा व्हावी म्हणून प्रादेशिक लिप्यांना नेस्तनाबूत करण्याचा एक व्यापक कट त्याकाळी शिजला होता असे म्हणतात. कारण हिंदी रुजवायची असेल तर देवनागरीच राहिली पाहिजे. मग देवनागरी सोडून इतर लिप्यांना उडवायचे. त्या हेतूने मोडी शिक्षणक्रमातून हद्दपार केली गेली असे मानणारा एक विद्वान वर्ग आहे, आणि त्यांचे हे म्हणणे पटण्यासारखे आहे.

मोडी लिपीचे सौंदर्य हा मोठा मनोरंजक आणि आल्हाददायक विषय आहे. मोडी लिपीतील प्रत्येक अक्षर हे लपेटीदार आहे. आणि अक्षरे जोडून लिहिली जातात त्यामुळे एखादी माळ गुंफल्यासारखी मोडी दिसते. तुम्हाला जे जे साधारण सत्तरी  ओलांडलेले वृद्ध लोक माहित असतील, त्यांचे हस्ताक्षर पहा. त्या बहुतेकांचे हस्ताक्षर उत्तम असेल. तुम्ही या गोष्टीचे अवलोकन करा. आम्ही अनेक वृद्ध व्यक्तिंची हस्ताक्षरे पाहिली आहेत. ती अतिशय सुंदर आहेत. 

आमचे आजोबा श्री. तात्यासाहेब आपटे यांचे हस्ताक्षर अतिशय सुंदर होते. याचे कारण हे की, हे लोक लहानपणापासून मोडीत लिहायचे. त्याकाळी मोडीचा कित्ता गिरवत असतं. त्यामुळे त्यांच्या अक्षरांना सुंदर वळण लागलेलं असे.

त्यानंतरची जी पिढी आली म्हणजे जे १९५२ नंतर शाळेत गेले त्या बहुतेकांची अक्षरे ही बिघडलेली दिसतील. अर्थात अपवाद प्रत्येक गोष्टीला असतात. पण त्या पूर्वीच्या काळात खराब अक्षर असलेला एखादा सापडे, १९५२ नंतर चांगलं हस्ताक्षर असलेला एखादा सापडतो. अशा बहुतेकांचे हस्ताक्षर पाहिल्यावर तर आमच्या मनात,

" रांडेच्यान् काय लिहिलाय तेच कळत नाही" असा विचार येतो.  याचे प्रमुख कारण हे की, त्या लोकांचा मोडीशी संबंध आला नाही.

मोडी लिपीची लेखन वैशिष्ट्ये:-

मोडी लिपी ही देवनागरीप्रमाणे डावीकडून उजवीकडे लिहिली जाते. लिहिण्यापूर्वी ज्या शाईने आपण मजकूर लिहिणार त्या शाईने डावीकडून उजवीकडे एक ओळ आखून त्याखाली मोडी लिहिली जाते. प्रत्येक शब्दावर रेघ देण्याचा वेळ त्यामुळे वाचतो. तसेच पूर्वीच्याकाळी मोडी एकही शब्द आणि वाक्य न तोडता सलग लिहिली जात असे. त्यामुळे वाचणार्‍याच्या प्रज्ञेची कसोटी लागे. 

म्हणून पूर्वी पत्रात, " लिहिणार्‍याचे वाचणार्‍यास दंडवत" असे लिहिण्याची प्रथा होती. कारण लेखन करणार्‍याने जे लिहिले आहे ते त्याच अर्थाने समजून घेण्याची बुद्धी वाचणार्‍याजवळ हवी. 

नको तिथे वाक्य तोडून वाचले तर अनर्थ होईल. उदाहरणार्थ, आमचे एक मित्र आहेत कवी इलाही जमादार. त्यांच्या एखाद्या रचनेबद्दल लिहितांना, समजा असे लिहिले की,

कवी इलाही जमादार आहे.

हे वाक्य मोडीत लिहायचे तर ----- कवीइलाहीजमादारआहे ------ या पद्धतीने पूर्वी लिहिले गेले असते. 

वाचणार्‍याने हे वाक्य नको तिथे तोडले तर ---  कवी इला ही जमादार आहे --- असे वाचले जाईल आणि अनर्थ होईल. त्यामुळे मोडीत  लेखन करणार्‍यापेक्षा, ते वाचणार्‍याच्या बुद्धीचा कस लागतो. 

हल्ली मोडीत सुटे शब्द लिहिले जात असल्यामुळे मोडी बरीच "माणसाळलेय". नाहीतर पूर्वी मोडीला पिशाच्च लिपी म्हणत ते यामुळेच.

मोडीचे दुसरे वैशिष्ट्य हे की, मोडीत एक अक्षर अनेक प्रकारे लिहिले जाते. काही अक्षरे तर सहा सात पद्धतीने लिहिली जातात. इतकेच नव्हे तर नेहमीप्रमाणे डावीकडून उजवीकडे लिहिण्याऐवजी उजवीकडून डावीकडे लिहिली जातात. उदाहरणार्थ, 'च' हे अक्षर डावीकडून उजवीकडे जसे लिहिले जाते तसे उजवीकडून डावीकडेही लिहिले जाते. त्यात प्रत्येकाच्या "चॉईस" चा भाग आहे.  आम्ही शक्यतो 'च' उजवीकडून डावीकडे लिहितो.

मोडीत 'र' अनेक प्रकारे लिहिला जातो. त्यात ज्या अक्षरांत बालबोध प्रमाणे काना असतो त्या कान्याला र जोडला जातो. त्यामुळे एका अक्षरात दोन अक्षरे लिहून होतात.

मोडीत काही अक्षरे अशी आहेत की ज्यात अत्यंत सूक्ष्म भेद किंवा प्रचंड साम्य आहे. लेखन करतांना त्यांच्या वळणावर नीट लक्ष ठेऊन लिहावे लागते. अक्षराचे वळण जरा चुकले की अनर्थ होतो. उदाहरणार्थ, 
"कौलांवर पक्ष्यांचा थवा दिसत होता"  या वाक्यात थ लिहितांना गडबड झाली आणि थ चे वळण चुकले तर "कौलांवर पक्ष्यांचा खवा दिसत होता" असे वाचले जाईल. त्यामुळे प्रत्येक अक्षराचे वळण नीट येईल ही काळजी घ्यावी लागते.

तसेच मोडीचा महत्त्वाचा भाग म्हणजे र्‍हस्व दीर्घाची भानगड मोडीत नाही. सर्व उकार हे र्‍हस्व आणि सर्व इकार दीर्घ.  कितीही खटकलं तरी ते तसचं लिहायचं. लेखनाचा वेग महत्त्वाचा. बाकी विचार करायचा नाही.             उदाहरणार्थ, कविवर्य राजा बडे यांची

चांदणे शिंपीत जाशी चालता तू चंचले.... ही ओळ मोडीत.... चांदणे शींपीत जाशी चालता तु चंचले...  

अशीच लिहिली जाईल.  किंवा सुरेश भटांची

दूर दूर तारकातं, बैसली पहाट न्हातं...... ही ओळ मोडीत.... दुर दुर तारकातं, बैसली पहाट न्हात.... 

अशीच लिहिली जाईल. किंवा


जिवलगा राहिले रे, दूर घर माझे...  ही ओळ मोडीत....  जीवलगा राहीले रे, दुर घर माझे


अशीच लिहिली जाईल. तिथे र्‍हस्व-दीर्घाचा पर्यायच नाहीये. अशा लेखनामुळे वृत्ताची काशी झाली का? मात्रा चुकल्या का? या चौकशा करायच्या नाहीत.

अशी आहे मोडी

या महाराष्ट्राच्या इतिहासाची राखणदार बनून राहणारी, सातशे वर्षांचा इतिहास स्वतःमध्ये साठवून ठेवणारी, छत्रपतींची पत्रे सौभाग्यलेण्यासारखी मिरवणारी, तुकोबांच्या अजरामर अभंगाना स्वत:चे कोंदण बहाल करणारी, अत्यंत कमी वेळात लेखकाला भरपूर मजकूर लिहून देणारी, वाचणार्‍याच्या डोक्याचं खोबरं करणारी, विरामचिन्हे टाळणारी, सलग लेखनामुळे दुर्बोध ठरणारी, विविध लिपीतील वर्ण घेऊनही स्वत:ची मिजास दाखवणारी, लिहिणार्‍याला वरदहस्त देणारी, वाचणार्‍याला वेठीस धरणारी, शुद्धलेखनाचे कोणतेही नियम न पाळणारी, शब्दसंक्षेप वापरून लेखनाची गती वाढवणारी, अनेक शब्द चुकीच्या पद्धतीने लिहूनही त्याची खंत न बाळगणारी, शुद्धलेखनाचा आग्रह धरणार्‍यांना फाट्यावर मारणारी, तिची खडतर साधना आणि सराव करणार्‍यालाच वश होणारी, एकदा वश झाली की आयुष्यभर त्याला लेखनाचा निखळ आनंद देणारी..... आणि

स्वतःच्या सौंदर्याने पाहणार्‍याचे हृदय घायाळ करणारी, त्याच्या हृदयाचे सिंहासन काबीज करून त्याची मल्लिका बनणारी...

त्या मोडी लिपीला आणि तिचे जनक श्री. हेमाडपंत यांना आमचा दंडवत. मोडी नसती तर आम्ही कसे लिहिले असते? असा प्रश्न आम्हाला अनेकदा पडतो.

कारण मोडीने जी लेखनाची मजा दिली ती अन्य कुठल्याही लिपीने दिलेली नाही. तसेच मोडीचा पदर 'हाती लागल्यावर' आम्ही सुद्धा इतर कुठल्या लिपीचा 'दामन' हाती यावा अशी अपेक्षा केली नाही. 

कारण ज्याला मोडी येते त्याला इतर कुठल्या लिपीत लिहावे असे वाटत नाही. उत्तम भोग हाती आला की दुय्यम भोग वृत्तीतून वजा होतो अशी मानवाचीच नव्हे तर सर्व प्राणीमात्रांची प्रवृत्ती आहे.

ज्यांच्या घरात मांजर आहे त्यांनी हा प्रयोग करून पहा. भुकेल्या मांजराला दूध पोळी खायला द्या. ते आवडीने खातं. ते खात असतांना त्याच्या समोर पापलेट, सुरमई धरा. मांजर दूधपोळी सोडून पापलेटच्या मागे जातं. उत्तम भोग मिळाला की लगेच दुय्यम भोग वजा होतो. 

किंवा एखादा कवी असतो. सुरूवातीस कविता लिहितो. मग त्याला गझल लिहायचे तंत्र साधतं. एकदा तो गझलेकडे वळला की बहुतकरून गझलच लिहितो.  असे आहे. 

मोडी आली की जे काही लिहाल ते मोडीतच यायला लागतं. म्हणूनच म्हणावसं वाटतं,

ज्याला लिहिता आली मोडी... त्याला कळली लेखनातली गोडी

आपला,
(मोडीप्रेमी) धोंडोपंत

जातकांचे प्रतिसाद - नोकरीतील त्रास व तोडग्याचा परिणाम

॥ श्री स्वामी समर्थ॥

लोकहो,

सचिन राणे ऑस्ट्रेलियातून भारतात सुटीवर आला तो वैतागूनच. त्याला कार्यालयात एका व्यक्तिकडून प्रचंड त्रास होत होता. आल्याआल्या त्याने नेहमीप्रमाणे आमच्याशी संपर्क साधला. अर्थात, प्रश्न होता नोकरी बदलू का?


आम्ही दशा पाहून त्याला आत्ता कुठलाही बदल करू नको असे सांगितले. पण कंपनीत होणार्‍या त्रासाचे काय?


त्यासाठी आम्ही त्याला एक तोडगा सांगितला आणि हा तोडगा रोज ऑफिसला जाण्यापूर्वी कर असे म्हटले. चार आठवड्यात जो माणूस त्याला नडत होता तो लाईनीवर आला. त्याचे हे पत्र. 


आजपर्यंत हजारो लोकांना आम्ही सांगितलेल्या तोडग्याचे विलक्षण अनुभव आलेले आहेत. या तोडग्यांच्या पोतडीतील बहुतेक तोडगे आम्हांला आमचे पितामह कै. श्री. विनायक विश्वनाथ उर्फ तात्यासाहेब आपटे यांच्याकडून मिळाले आहेत. कै. तात्यांच्या चरणी विनम्र दंडवत. 

from sachin rane to dhondopant@gmail.com date 14 November 2010 03:58 subject Expressing Gratitude! mailed-by gmail.com Signed by gmail.com

hide details 03:58 (6 hours ago)

Pant!

I wanted to thank you for your kind advice, confidence and "mantra"! It indeed worked like a miracle for me.

I was having tons of trouble while dealing with an individual from my client location and things were going southwards in terms of working relationship. Thats when your advice and "mantra" clicked for me.

After having practiced it for past more than 4 weeks or so, today I find myself much stronger while dealing with this person. The same individual who once was terrible to deal with has softened to a very large extent and I am very much at ease while dealing with this individual. 

Before October 2010, if someone was to tell me this would happen to me I would have considered that person insane!

You are really great, Pant! I thought of saying "Thanks a Zillion!" by virtue of this communication.

Look forward to your continued guidance.

Your's Truely,

Sachin

Australia

Reply

Forward

Invite sachin rane to chat